Inzichten uit onderzoek onder werklozen

In mei 2021 is onderzoek gedaan naar de levensgebeurtenis Ik word werkloos. Onderzoekers spraken uitvoerig met zestien mensen, die vanuit verschillende situaties werkloos zijn geworden. Sommigen zochten hun weg in het aanvragen van een uitkering, anderen probeerden vanuit de WW weer aan het werk te komen. Doel van het onderzoek was om de ervaren knelpunten in beeld te brengen, en inzicht te krijgen in de behoeften en wensen.

Belangrijkste conclusies

Wanneer de situatie gangbaar is en aansluiting vindt bij de manier van werken van de betrokken instanties (specifiek het UWV), zijn er weinig problemen:

  • Men komt op een organische manier te weten waar men mee te maken krijgt en wat men moet regelen.
  • Men weet zonder problemen de noodzakelijke stappen te doorlopen.

Onduidelijkheden en/of problemen ontstaan wanneer de situatie minder gangbaar is en/of wanneer er sprake is van een conflict. De grootste knelpunten zijn met name emotioneel van aard:

  • In algemene zin ervaart men een kloof tussen burger en overheid. Men mist vaak begrip en emotionele ondersteuning.
  • Mensen hebben het idee er alleen voor te staan.

De ervaren kloof wordt versterkt door praktische knelpunten:

  • Het ontbreekt vanuit de overheid aan een proactieve houding.
  • Het ontbreekt aan een goed overzicht met waar men aan moet denken of rekening mee moet houden en mogelijkheden om op terug te vallen.
  • De door de overheid geboden informatie is vaak nuttig, maar bij meer complexe zaken te weinig toegespitst op de persoonlijke situatie.
  • Daarnaast bevat de informatie doorgaans veel lastige termen, jargon of ambtelijke taal.

Aanbevelingen

De onderzoekers doen een aantal aanbevelingen. In algemene zin stellen zij:

“Het is aan te bevelen een meer uitgesproken ‘vangnet’ te bieden en de ervaren ‘kloof’ tussen burger en overheid/ instanties te dichten. Naast het in praktische zin meenemen van de burger betekent dit met name het tonen van begrip alsmede het bieden van ruimte voor de menselijke maat.”

Praktische aanbevelingen

  • Bekijk of de overheid vanaf het begin een rol zou kunnen spelen in de begeleiding (al dan niet via de werkgever).
  • Bekijk of er direct een overzicht kan worden geboden van wat er bij de gebeurtenis komt kijken en geregeld moet worden.
  • Neem de werkloze proactiever mee in wat de verschillende mogelijkheden zijn.
  • Bekijk in hoeverre er meer ‘realtime’ inzicht kan worden geboden in wat de status van contact/regelzaken is.

Aandachtspunten

  • Bied vanuit de overheid meer emotionele ondersteuning en ruimte voor de menselijke maat.
  • Toon begrip voor de persoonlijke context en bied een ‘luisterend oor’.
  • Geef de burger het gevoel er niet alleen voor te staan, maar het samen te doen.
  • Bekijk in hoeverre de schaamte rond werkloos zijn weggenomen kan worden (voor dit aspect lijkt nu nog weinig aandacht te zijn).